Farmacie in cijfers

Afname aantal opioïdgebruikers zet door

Openbare apotheken verstrekten in 2020 aan 1 miljoen mensen een pijnstiller uit de groep opioïden. Van hen ontvingen ruim 560.000 mensen een sterkwerkende variant. In 2019 waren dat er nog bijna 585.000. Daarmee toonde 2020 – na de eerste daling in jaren in 2019 – opnieuw een afname, ditmaal met 3,7%.

Opioïde pijnstillers worden voorgeschreven bij ernstige pijnklachten, zoals bij kanker of na een operatie, of aan patiënten met zware pijnklachten bij wie paracetamol of NSAID’s onvoldoende helpen. Opioïden hebben echter ook nadelige effecten, waaronder een hoog verslavingsrisico.

Oxycodon opnieuw het meest gebruikt

De afgelopen jaren is er veel aandacht voor de risico’s en het terugdringen van het gebruik van opioïden, met name van de groep sterkwerkende opioïden. Tot deze groep behoren morfine, oxycodon, fentanyl en buprenorfine.

Oxycodon werd ook in 2020 het meeste gebruikt, maar het aantal gebruikers nam wel af met 30.000 tot 410.000 (-6,6%). Daarna volgen morfine en fentanyl met beide 110.000 gebruikers. Voor beide middelen zijn dit er meer dan in 2019, respectievelijk 9000 (+8,7%) en 2500 (+2,3%). Het aantal gebruikers van buprenorfine nam af met 1500 tot 35.000 (-3,6%).

Vier op de vijf krijgt voor het eerst sterkwerkend opioïd

Ongeveer vier op de vijf gebruikers van sterkwerkende opioïden kregen deze pijnstillers – op basis van het gedeclareerde tarief voor een eerste terhandstelling – in 2020 voor het eerst, iets minder dan in 2019. Vooral het aantal gebruikers met een eerste uitgifte op voorschrift van een medisch specialist daalde sterk, met bijna 15%. De afname was het grootst in de maanden maart, april en mei 2020, en vooral bij het specialisme orthopedie.